Op wandel door een landschap dat tegelijk museum en natuurgebied is
Wandeling van de maand: De Klinkaartroute
Wie in de Rupelstreek wandelt, zet zijn voeten letterlijk in de klei van het verleden. De Klinkaartroute (5 km) slingert door Hellegat (Niel) en Noeveren (Boom) — twee gehuchten waar de tijd nog altijd herinnert aan hard labeur, gebakken steen en paardenstoofvlees op zondag. Hier stap je tussen oude schouwen, ringovens en arbeidershuisjes, door een landschap dat tegelijk museum en natuurgebied is.
Wat is een klinkaart eigenlijk?
De naam van de route verwijst naar de klinkaart, een stevige baksteen die zijn naam eer aandoet: tik er twee tegen elkaar, en je hoort een heldere “klink!”. Dat geluid was het keurmerk van kwaliteit. Klinkaarts werden eeuwenlang in de Rupelstreek geproduceerd, gebakken in de hitte van klampovens en gesorteerd op kleur en perfectie. Ze werden gebruikt voor stoepen, bruggen en gevels die tegen een stootje moesten kunnen — en dat doen ze, tot vandaag.
De steen werd zo beroemd dat schrijver Piet Van Aken er zelfs een roman naar vernoemde: De Klinkaart, waarin hij het harde arbeidersleven in Hellegat en Noeveren tot leven brengt. Geen wonder dus dat deze wandeling die naam met trots draagt.
“Tik twee klinkaarts tegen elkaar, en je hoort het verleden resoneren.”
Start met een gouden paard
De wandeling start aan Natuur.huis De Paardenstal in Niel, vlak bij natuurgebied Walenhoek. Op de gevel schittert een gouden paard van streetartkunstenaar Dzia — een eerbetoon aan de lastdieren die vroeger wagonnetjes vol klei en stenen voorttrokken.
Van daaruit stap je meteen het verleden in: een oude steenbakkerstunnel onder de Boomsestraat was ooit de slagader van het transport tussen kleiputten en ovens. Vandaag is het een doorgang voor wandelaars en fietsers die recent werd gerenoveerd dankzij het project 'Rupelstreek aan de bak'.
Even verder bots je op dijkwoningen en arbeidershuisjes die eruitzien alsof de bewoners elk moment van hun shift kunnen thuiskomen. In de Averechtse Root stonden de voordeuren zelfs niet aan de straatkant, maar in steegjes die rechtstreeks naar de steenbakkerijen leidden — efficiënt, maar niet bepaald privacyvriendelijk.
Hellegat en Noeveren – een levend openluchtmuseum
Hellegat, ooit een bruisend dorp met kerken, scholen, winkels en zelfs een eigen overzet naar Ruisbroek, ademt nog steeds volkse charme uit. De Sint-Jozefkerk (1908) en de statige meesterwoning herinneren aan betere tijden, terwijl verhalen over hard werk en armoede, maar ook kleine gelukjes aan elk hoekje kleven.
Daarna kom je in Noeveren, dat sinds 1986 een beschermd dorpsgezicht is. Hier wandel je letterlijk door een openluchtmuseum: oude steenbakkerijen, ringovens, droogloodsen, een prachtige paapoven (voor de kenners: die bakt stenen blauwgrijs) en authentieke “gemakken” — de toiletten van toen.
Breng zeker een bezoek aan Brik Boom, het bezoekerscentrum dat het erfgoed van de Rupelstreek tastbaar maakt. Binnen kun je het arbeidersleven herbeleven, van kleiwagon tot koffietafel.
Van rook en klei naar rust en natuur
Waar vroeger rookpluimen en fabrieksschoorstenen het uitzicht bepaalden, strekt zich nu een verrassend groene Rupeldijk uit. De rivier, ooit een vervuilde watersnelweg, is vandaag een levend waterlint vol leven: futen, reigers en — jawel — de otter. De Rupel heeft zich van haar industriële grijsheid ontdaan en is ondertussen een paradijs voor wandelaars en natuurliefhebbers.
Wie nog energie over heeft, kan na de Klinkaartroute kiezen voor de natuurwandeling (3,5 km) door de oude kleipuuten van Walenhoek of de rolstoelvriendelijke lus (3 km) langs de dijk. In elk seizoen is er wat te zien:
Tijd voor een klinkende afsluiter
Na al dat wandelen is het tijd voor een welverdiende pauze.
In Café De Koophandel (Noeveren) of bistro De Bekoring (Hellegat) kun je neerploffen met een Burton-biertje — gebrouwen volgens een oud recept uit Boom, met een etiket dat trots verwijst naar het steenbakkersverleden.
“Als je kan probeer ook eens “schep” te bestellen, het lokale stoofvlees van paardenvlees, een typisch gerecht uit de streek. Niet voor vegetariërs, wel voor durvers met culinaire zin voor avontuur.”
Leestips
Wie zich graag wat inleest vóór hij op pad gaat, kan terecht bij het boek De Klinkaart van Piet Van Aken. Daarin beleef je één dag uit het leven van een twaalfjarig meisje dat begin 20e eeuw haar eerste werkdag in de steenbakkerij aanvat – waar ook haar hele familie zwoegt tussen klei en ovens.
Liever iets luchtiger? Duik dan met Suske en Wiske de teletijdmachine in voor hun avontuur De Hellegathonden, en ontdek de Rupelstreek door de ogen van onze bekendste striphelden.
Praktisch
- Startpunt: Natuur.huis De Paardenstal, Boomsestraat 221, Niel
(parking aan Walenhoek, Boomsestraat 268) - Bereikbaar met de bus: Lijn 290, halte Niel Hellegat
- Route: via knooppunten 153–154–246–328–329–186–155
- Meer info: Toerisme Rupelstreek vzw – info@toerismerupelstreek.be – 03 361 11 06
Meer info: Bart.vermylen@rlrl.be
Deel je mooiste wandelmomenten met ons via #ikbenrivierenlander
